زادروز لویی بریل

به مناسبت روز جهانی نابینایان

0
6

زادروز لویی بریل

زادروز لویی بریل زادروز لویی بریل
پاکت مهر روز لویی بریل چاپ کشور لوکزامبورگ

لوئی بریل‌ کـه چـهارمین فرزند یک چرم‌دوز فقیر بود، در سال ۱۸۰۹ به دنیا آمد و تولد او باعث شادی بسیار خانواده‌اش شد. پدرش عقیده داشت که او در دوران پیری‌اش تنها مونس من او خواهد بود.

یک روز مـوقعی که به بریدن قـطعه چرمی مشغول بود، ناگهان‌ تراشه‌ای‌ از‌ چرم‌ و به روایتی نـوک گـزن چرم‌بری به چشمش فرورفت و صورتش‌ را‌ غرق‌ خون کرد. با شنیدن فریادهای دلخراش کودک، همسایگان به سوی او شتافتند. موقعی که والدینش به خانه بازگشتند با تـأثر فـراوان‌ پی بردند‌ که یکی از چشمان‌ کودکشان آسیب دیده است.

زادروز لویی بریل زادروز لویی بریل
تمبر لویی بریل چاپ کشور الجزایر

طولی‌ نکشید که قرنیه‌های هر دو چشم از بین‌ رفت‌ و بـالاخره کـودک بینایی خود را کاملا از دست داد. او به مادرش می‌گفت صدای‌ پرندگان‌ را‌ می‌شنوم ولی آنها را نمی‌بینم. چرا مرا در تاریکی نگاه می‌دارید؟

از آن پس، کودک پنـج‌ساله در‌ دنـیای‌ صداها می‌زیست ولی بسیار باهوش بود و همه چیز را خیلی زود یاد می گرفت.

«پالوی» -کشیش-  و«بشره» -آموزگار دهکده-،تحت تأثیر استعداد زودرس لوئی کوچک قرار گرفته و به او علاقه‌مند شده‌ بـودند. «مارکی‌ دورویـلیه»که قـصر مسکونی‌اش در مجاورت دهکده‌ قرار داشت نیز به‌ این‌ کودک نابینا دلبستگی‌ پیدا کـرده بـود. این‌ اشراف‌زاده‌ به خاطر آورد که سال‌ها قبل، یعنی در سال ۱۸۷۴، در کاخ ورسای، در مراسمی شرکت کرده بود‌ که طی آن «والنتن هـائوی»، جوانان‌ نابینایی را‌ کـه‌ به‌ کمک خطی که‌ خود‌ او اختراع کرده بود‌ سواد‌ آموخته بودند، به دربـار مـعرفی کرده بود و متعاقب این جریان، «مؤسسه سلطنتی جـوانان نـابینا» با کـمک‌های‌ مالی‌ سخاوتمندانه شاه و درباریان تأسیس شده  بـود

زادروز لویی بریل زادروز لویی بریل
تمبر لویی بریل چاپ کشور هندوستان

پس «مارکی‌ دورویلیه» تصمیم‌ گـرفت که‌ لوئی‌ بریل‌ را به مؤسسه مذکور‌ بفرستد و یک بورس‌ تحصیلی برای او بگیرد. به این ‌ترتیب، کودک نابینا، در فـوریه سـال ۱۸۱۹، به‌ «مؤسسه سلطنتی نابینایان جوان» وارد شد. ساختمان این‌ مـؤسسه‌، ساختمان مـدرسه مذهبی سـابق« سن‌فیرمن» بود که مکان مـرطوب‌‌ و سرد‌ و نامناسبی بود، ولی این معایب برای لوئی کوچک بی‌اهمیت بود، زیرا وی چنان به فراگرفتن دروسی از قبیل دستور زبـان‌ و تـاریخ‌ و ریاضیات‌ که در این مؤسسه تدریس می‌شد، سـرگرم‌ شده‌ بود‌ که‌ بـه‌ چـیز دیگری توجه نداشت.

در این مؤسسه، خطی کـه بـه وسیله« والنتن هائوی» برای نابینایان اختراع شده‌ بود، مورد استفاده قرار می‌گرفت. یک کتاب درسی بسیار کـوچک وقـتی که به این‌ خط برگردانده مـی‌شد،‌ چـندین جـلد بزرگ را اشغال مـی‌کرد. «والتن هـائوی» در بدو امر، حروف خود را با چـوب سـاخته بود ولی بعدا آنها را بحروف برجسته‌ایکه‌ بروی مقوا قرار می‌داد تبدیل کرد. این حروف با لمس بـه دشواری تـشخیص‌ داده‌ می‌شد‌ و جای زیادی را اشغال می‌کرد و به ـعلاوه سـاختن آنها زیـاد وقـت مـی‌گرفت. با تمام‌ این معایب،  این روش برای خـواندن از طریق لمس راه را باز کرده بود.

زادروز لویی بریل زادروز لویی بریل
تمبر لویی بریل چاپ کشور بلاروس

در مؤسسه نابینایان، داستان اولین‌ شاگرد «والنتن‌ هائوی »بر سر زبان‌ها بود. شایع بود که هـائوی، برای ایـنکه روش خود را به مورد آزمایش بگذارده جوان‌ نابینایی را کـه در جـلوی کـلیسایی گـدایی مـی‌کرد به‌ آمـوزشگاه خـود آورد تا به او،  با‌ استفاده‌ از خط ابتکاری خود، سواد بیاموزد. ولی والدین کودک نابینا که‌ حرفه گدایی را برای پسرشان سودآورتر از سـوادآموزی مـی‌دانستند بـه «والنتن‌ هائوی» اعتراض کردند و وی، برای نگاهداشتن شاگرد خود، ناچار‌ شده بود مبلغی،معادل آنـچه کـودک از راه گـدایی بـه دست مـی‌آورد، به والدین او بـپردازد.

لوئی با آنکه به استاد سالخورده خود احترام می‌گذاشت، خطی را که او اختراع‌ کرده بود و اکنون دیگر کهنه شده‌ بود‌ مورد انتقاد قرار داد و از همان موقع به‌ فکر اصلاح آن افتاد. ولی فعلا با ولع بـه فراگرفتن دروس می‌پرداخت و به ویژه به‌ رشته موسیقی، علاقه‌ای خاص نشان می‌داد.در این مؤسسه، موسیقی را، از راه‌ گوش‌ به‌ شاگردان می‌آموختند‌ و بریل همین موضوع را یکی از نواقص روش تدریس‌ می‌دانست. بعدها وی موفق شد که برای نابینایان حروف‌ مخصوص، جهت خواندن‌ و نوشتن نـت‌های مـوسیقی پیدا کند.

لوئی با آنکه به استاد سالخورده خود احترام می‌گذاشت، خطی را که او اختراع‌ کرده بود و اکنون دیگر کهنه شده‌ بود‌ مورد انتقاد قرار داد و از همان موقع به‌ فکر اصلاح آن افتاد.

روزی یک سروان توپخانه بنام «شارل باربیه‌ دولاسر» ،به منظور‌ ارائه‌ روش‌ جدیدی که بـرای سـوادآموزی نـابینایان اختراع‌ کرده‌ بود، به مؤسسه‌ مراجعه کرد.

در آکادمی علوم فرانسه «پرونی» و«لاسپد»، اختراع سـروان‌ «باربیه»را مورد‌ بررسی‌ قرار‌ دادند و نتیجه گرفته بودند که «این اختراع گفتگوی‌ میان لالان و کوران را امکان‌پذیر می‌کند.»

زادروز لویی بریل زادروز لویی بریل
دو قطعه تمبر روز جهانی نابینایان چاپ کشور هندوستان

سروان مزبور، روش ابتکاری خود را در ابتدای امر بـرای ارتـش اختراع کرده‌ بود. وی موقعی که در ارتش‌ خدمت‌ می‌کرد،اغلب‌ مجبور می‌شد در نیمه‌شب‌ دستورها و پیام‌های رسیده از فرماندهان را بخواند‌ و چون این امر آسایشش را مختل می‌کرد، در صدد برآمد که یک روش مرکب از خط و نقطه‌ برجسته‌ ابداع‌ کند تا‌ با لمس آنـها با انگشت بتواند دستورهای رسیده و کوتاه، نظیر «حرکت به‌ پیش»، «عقب‌نشینی عمومی» و‌ امثال‌ آن‌ را بخواند.

پس از پایان جنگ، «باربیه» به فکر افتاد که از سیستم «تحریر شبانه» خود به‌ نفع نابینایان استفاده کند‌ و به این منظور اختراع خود را تکمیل کرد و آن را «تحریر شنیداری »نام نهاد. زیرا این روش مـانند‌ تـندنویسی‌ امروزی شنیداری بود و با کمک یک خط کش کشویی که دارای منافذ کوچکی بود، برگرداندن‌ هرعبارتی را، بدون‌ توجه‌ به املاء کلمات، میسر می‌کرد.

نابیناها می‌توانستند با فرو‌ بردن‌ قلم‌ حـکاکی در ایـن مـنافذ، به روی یک ورقه کاغذ ضخیم، سوراخ‌هایی به وجود بیاورند. این سوراخ‌ها برجستگی‌هایی را به وجود‌ می‌آورد که از ترکیب آنها، طبق قـواعد معینی، کلمات بوجود می‌آمد. این روش انقلابی، مؤسسه نابیناها را‌ تحت تأثیر قرار داد و دکتر پی‌نیه -رئیس‌ مؤسسه- تصمیم گرفت آن را به عنوان روش مـکمل، در سوادآموزی نابیناها، به کار ببرد.

به طوری که اشـاره شـد، روش مذکور به املای کلمات توجهی نداشت و به علاوه فاقد اعداد و علائم‌ نقطه‌گذاری و نت‌های موسیقی بود. لوئی بریل این‌ نواقص را تذکر داد و در پی رفع آنها و به طور کلی ساده کردن روش پیشنهادی سروان باربیه برآمد.

لوئی بریل، ضمن انجام تکالیف مدرسه ،تمام اوقات فراغت خود را‌ به تکمیل خط نابینایان‌ که بزرگترین هدف زندگی او بشمار میرفت اختصاص می‌داد و حـتی در ایـام تعطیلات، اوقات خود را‌ صرف‌ این‌ کار می‌کرد.

موقعی که به ۱۵ سالگی رسـید، روش ابـداعی او به حدی تکمیل شده‌ بود‌ که «پی نیه» مدیر موسسه تحت تأثیر آن قرار گرفت و دستور داد که این روش، لااقل، به طور غیر رسمی در‌ آموزشگاه‌ مورد‌ استفاده‌ قـرار گـیرد، زیرا بـه کار بردن روش «والنتن هائوی» با آنکه قدیمی شده بود، هنوز اجباری بود.

استعداد لوئی به حدی توجه مسئولان مـؤسسه را جـلب کرد که وی را در‌ ۲۰‌ سالگی به سمت‌ معلمی برگزیدند

بریل، با وجود خـستگی‌ای که بیش از پیش در‌ خود‌ احساس می‌کرد، به شغل مـعلمی کـه بـه عهده‌ گرفته‌ بود‌، علاقه نشان‌ می‌داد‌ و سعی می‌کرد خـستگی خـود‌ را ندیده بگیرد.

اما بریل یک روز به خونریزی ریوی‌ دچار گردید و تردیدی برایش باقی نماند‌ که‌ بـه بـیماری سل گرفتار شده است.

تا آن وقـت، خط‌ ابداعی «والنتین هائوی»  به عنوان خط رسمی نابینایان در مؤسسه بکار برده‌ می‌شد. ولی تشخیص حروف این خط، از طریق لمس با انگشت، دشوار‌ بود.بالاخره پس از مباحثات و مذاکرات مفصل، روش بریل جانشین آن گردید و بعنوان‌ خط‌ رسمی نابینایان، در مؤسسه‌ مورد استفاده قـرار گرفت.

از سال ۱۸۳۵ بیماری سل او گاهی کاهش و گاهی تشدید می‌یافت. ولی او که می‌دانست مرگش‌ نزدیک است آن را، مانند یک مـسیحی واقـعی، ولی با اندکی افسوس، پذیرفته بود.

بریل در همان سال چشم از جهان فرو بست.

ورود به تلگرام ایران تمبر
ورود به تلگرام ایران تمبر
ورود به تلگرام ایران تمبر
ورود به تلگرام ایران تمبر